Şeffaf plak tedavisi sırasında bazı dişlerin üzerinde küçük, diş renginde çıkıntılar görülebilir. Ataşman adı verilen bu yapılar, şeffaf plağın dişi daha iyi kavramasına ve planlanan hareketi daha kontrollü biçimde gerçekleştirmesine yardımcı olur.
Her şeffaf plak kullanan hastada ataşman bulunması gerekmez. Ataşman ihtiyacı; dişlerin başlangıç konumuna, yapılacak hareketin türüne ve kişiye özel ortodontik tedavi planına göre belirlenir.
Şeffaf Plak Ataşmanı Nedir?
Ataşmanlar, diş yüzeyine yerleştirilen küçük ve diş rengindeki kompozit yapılardır. Farklı şekil, boyut ve açılarda hazırlanabilirler.
Şeffaf plağın içinde ataşmanların üzerine denk gelen özel boşluklar bulunur. Plak dişlere takıldığında bu boşluklar ataşmanların üzerine oturur. Böylece plak, ilgili dişi daha iyi kavrayabilir ve uygulanması planlanan kuvveti daha kontrollü şekilde iletebilir.
Ataşmanların şekli ve konumu rastgele belirlenmez. Her ataşman, ilgili dişte yapılması hedeflenen harekete göre planlanır.
Ataşmanlar Neden Kullanılır?
Şeffaf plaklar dişleri çevreleyen ince ve kişiye özel apareylerdir. Ancak bazı diş hareketlerini yalnızca plağın düz yüzeyiyle gerçekleştirmek zor olabilir.
Ataşmanlar, plağın diş üzerinde kaymasını azaltan küçük destek noktaları oluşturur. Özellikle aşağıdaki hareketlerde kullanılabilir:
- Dönmüş dişlerin düzeltilmesi
- Dişlerin yukarı veya aşağı hareket ettirilmesi
- Diş köklerinin konumunun kontrol edilmesi
- Dişler arasındaki boşlukların kapatılması
- Sıkışık dişlerin hizalanması
- Belirli dişlerin öne veya arkaya alınması
- Kapanış ilişkisinin düzenlenmesi
Her ataşman aynı görevi üstlenmez. Bu nedenle farklı dişlerde farklı şekillerde ataşmanlar bulunabilir.
Her Şeffaf Plak Tedavisinde Ataşman Gerekir mi?
Her hastada ataşman kullanılması zorunlu değildir. Yapılması planlanan diş hareketleri daha sınırlıysa ve plak dişlere yeterli şekilde tutunabiliyorsa ataşmansız bir tedavi planı hazırlanabilir.
Ancak dişin döndürülmesi, kökünün kontrol edilmesi veya belirli bir yönde hareket ettirilmesi gerekiyorsa ataşman kullanılması gerekebilir.
Ataşman sayısının fazla olması tedavinin mutlaka zor olduğu anlamına gelmez. Aynı şekilde az sayıda ataşman kullanılması da tedavinin daha kısa süreceğini göstermez. Önemli olan ataşman sayısı değil, planlanan diş hareketlerinin türüdür.
Ataşmansız Şeffaf Plak Kullanılabilir mi?
Bazı hastalarda ataşmansız şeffaf plak tedavisi mümkün olabilir. Ancak gerekli olduğu düşünülen ataşmanların yalnızca görünüm kaygısıyla kullanılmaması, planlanan hareketlerin gerçekleşmesini etkileyebilir.
Ataşmanlar diş renginde olsa da tamamen görünmez değildir. Özellikle ön dişlerde bulunan ataşmanlar yakından bakıldığında fark edilebilir. Görünürlük; ataşmanın boyutuna, diş rengine, bulunduğu bölgeye ve ışığa göre değişebilir.
Ataşmanların yeri ve sayısı yalnızca estetik beklentilere göre değil, tedavinin biyomekanik gereksinimlerine göre belirlenir.
Ataşmanlar Nasıl Uygulanır?
Ataşman uygulamasında diş yüzeyi temizlenir ve hazırlanır. Ataşmanların şeklini taşıyan özel bir şablon yardımıyla diş rengindeki kompozit materyal diş üzerine yerleştirilir.
Uygulama sırasında diş dokusunun kesilmesi gerekmez. Ataşmanlar diş yüzeyine eklenen küçük yapılardır. İlk günlerde dil, dudak veya yanak tarafından hissedilebilirler. Ağız dokuları çoğunlukla zaman içinde bu yüzeylere uyum sağlar.
Ataşmanlar plağın dişe daha sıkı tutunmasını sağladığı için plakların çıkarılması başlangıçta daha zor hissedilebilir. Plaklar tek taraftan sertçe çekilmeden, dikkatli biçimde çıkarılmalıdır.
Ataşmanlar Ağrı Yapar mı?
Ataşmanın kendisi genellikle ağrıya neden olmaz. Ancak yeni şeffaf plak takıldığında dişlere uygulanan kuvvet nedeniyle baskı ve hassasiyet hissedilebilir.
Plak çıkarıldığında ataşmanların dudak veya yanağa temas etmesi başlangıçta rahatsızlık oluşturabilir. Sürekli tahriş, iyileşmeyen ağız yarası, keskin bir yüzey veya şiddetli ağrı varsa ortodontiste bilgi verilmelidir.
Ataşman Düşerse Ne Yapılmalı?
Ataşmanlar zaman zaman diş yüzeyinden ayrılabilir. Sert yiyecekler, plağın uygun olmayan şekilde çıkarılması veya ataşmanın tutuculuğunun azalması bu duruma neden olabilir.
Ataşmanın düşmesi tedavinin tamamen bozulduğu anlamına gelmez. Ancak ilgili ataşman belirli bir diş hareketi için planlandıysa uzun süre eksik kalması plağın etkisini azaltabilir.
Ataşman düştüğünde:
- Plak kullanımına kendi kararınızla ara vermeyin.
- Bir sonraki plağa erken geçmeyin.
- Ataşmanı evde yapıştırmaya çalışmayın.
- İlgili bölgenin fotoğrafını çekin.
- Ortodontistinizle iletişime geçin.
Ataşmanın yeniden uygulanıp uygulanmayacağı, bulunduğu dişe ve tedavinin aşamasına göre değerlendirilir.
Ataşman Varken Ağız Bakımı
Ataşmanlar diş yüzeyinde ek çıkıntılar oluşturduğu için çevrelerinde yiyecek artıkları birikebilir. Bu nedenle düzenli ağız bakımı önemlidir.
Şeffaf plaklar yemeklerden önce çıkarılmalı, dişler temizlendikten sonra yeniden takılmalıdır. Ataşmanların çevresi dikkatli şekilde fırçalanmalı ve diş aralarının temizliği ihmal edilmemelidir.
Yetersiz ağız bakımı; ataşmanların çevresinde plak birikimine, ağız kokusuna, diş eti hassasiyetine ve renklenmeye neden olabilir.
Ataşmanlar Renklenir mi?
Ataşmanlar diş rengindeki materyallerden üretilse de zaman içinde renk değişikliği görülebilir. Çay, kahve, tütün kullanımı, yoğun renk veren yiyecekler ve yetersiz ağız bakımı renklenmeyi artırabilir.
Ataşmanları kazımak, törpülemek veya aşındırıcı ürünlerle temizlemek uygun değildir. Belirgin renk değişikliği olduğunda klinik değerlendirme yapılmalıdır.
Ataşmanlar Ne Zaman Çıkarılır?
Ataşmanlar tedavi planında ihtiyaç kalmadığında çıkarılır. Bazı ataşmanlar tedavi boyunca dişlerin üzerinde kalabilirken bazıları tedavinin belirli bir aşamasında değiştirilebilir veya kaldırılabilir.
Ataşmanlar klinik ortamda kontrollü biçimde çıkarılır. Ardından diş yüzeyi düzeltilir ve parlatılır.
Ataşmanlar Tedavi Sonucunu Garanti Eder mi?
Ataşmanlar, şeffaf plakların dişleri daha kontrollü hareket ettirmesine yardımcı olan destekleyici yapılardır. Ancak tek başına tedavi sonucunu garanti etmezler.
Plakların önerilen süre boyunca kullanılması, doğru sırayla değiştirilmesi, kontrollerin aksatılmaması ve düşen ataşmanların zamanında bildirilmesi de önemlidir.
Dişlerin uygulanan kuvvete verdiği yanıt kişiden kişiye değişebilir. Bazı hareketler planlanandan daha yavaş gerçekleşebilir ve tedavi planının yeniden değerlendirilmesi gerekebilir.
Şeffaf plak ataşmanları her hastada zorunlu değildir. Ancak bazı diş hareketlerinin kontrollü şekilde gerçekleştirilebilmesi için gerekli görülebilir. Ataşmanın düşmesi, kırılması veya plağın ilgili bölgeye oturmaması durumunda evde müdahale edilmemeli ve ortodontistle iletişime geçilmelidir.